Wegwijs In Onderwijs, maart 2000, interview door Marcella van der Weg

Zingen voor de eeuwigheid

Hoe Rick de Leeuw ontsnapte aan school, spoorwegen en studie

Zingen kon 'ie eigenlijk niet. Maar hij wilde er wél staan, op die 'allermooiste plek van de wereld': midden vooraan op het podium.
'En dan moet je toch iets doen, anders sta je daar maar zo.' Dus zingt Rick de Leeuw, zanger van de Tröckener Kecks, inmiddels al zo'n twintig jaar het hart uit z'n lijf.
Na drie jaar cd-stilte ligt sinds kort het nieuwste album van de band, >tk, in de winkels. 'Nu denk ik echt: misschien wordt het nog wel eens wat met dat zingen.'

Apetrots is 'ie, op >tk. Laat er geen misverstand over bestaan: de vorige elf cd's van de Tröckener Kecks waren ook mooi. Maar deze is nog nét ietsje mooier. En anders. Dat de Kecks met hart en ziel een live-band zijn, is op de vorige cd's goed te horen. Met >tk ontdekte de groep de studio. En dat is bevallen.
'We hebben een nieuwe impuls gekregen. Als podiumband keken we altijd een beetje neer op studiowerk. Wanneer ik andere bands zag optreden dacht ik ook nooit: hoe doen zij dit of dat. Dat interesseerde me niks. Maar na twintig jaar krijgt dat iets pathetisch.' En dus besloten de Kecks nu eens een echte studioplaat te maken. Eng was het wel, want juist dát waar de Kecks goed in zijn moesten ze overboord gooien.
'Met optreden weten we wel raad. Dat is spannend! Kicken! Je hebt echt het gevoel dat je lééft. Als we in het weekeinde geen optreden hebben word ik helemaal knettergek. Intuïtief wil je ook in de studio doen wat je op het podium doet. Maar alles wat een band live goed of indrukwekkend maakt, staat in de studio alleen maar in de weg. Je moet je instinct uitschakelen. Als je dan drie maanden in zo'n studio bezig bent, weet je niet of je de goede kant opgaat. Je hebt geen feedback, geen publiek dat reageert. Ik had wel momenten van echte vertwijfeling.'

TK: Een !*$jeugd!
In één van de nieuwe nummers blikt hij terug op zijn eigen jeugd - voor het eerst in voltooid verleden tijd. 'Winnaars en verliezers' gaat over een jongen die bij hem op kostschool zat en daar tegen zijn zin moest blijven. De jongen pleegde zelfmoord. Jarenlang voelde de volwassen Rick zich direct verbonden met de Rick van een jaar of vijftien, die 'opgesloten' zat op die katholieke jongenskostschool. Hij is er nu wel zo'n beetje overheen, maar wil voorkomen dat hij nostalgisch gaat terugkijken. Daarom schreef hij 'Winnaars en verliezers'.
'Het was geen "goeie ouwe tijd". Ik heb er een kutjeugd gehad.'
Hij was elf toen zijn moeder overleed. Na wat heen en weer geschuif werd hij 'duurzaam' ondergebracht bij de paters. En daar sneuvelde zijn eerste jongensdroom. Hij voetbalde als de beste. Eigenlijk was hij al profvoetballer, alleen wist de rest van de wereld het nog niet. Maar vanaf het moment dat hij de kostschool binnenstapte, begreep hij dat die droom nooit meer werkelijkheid zou worden.
'De leraren waren onze bewakers, ze gebruikten al hun energie om ons binnen te houden. Je mocht niet eens het terrein af om te trainen bij een club. Zo word je natuurlijk niet ontdekt.'
'Iedereen had daar ruzie met iedereen. In zo'n situatie is het niet raadzaam een droom op te geven - ook al slaat-ie nergens meer op. Ik klampte me dus wel vast aan die fantasie. Zo heb je tenminste nog iets om in weg te vluchten.'
De Leeuw creëerde zijn eigen schimmenrijk, compleet met een denkbeeldige cameraploeg. 'Ik wilde daar niet wonen en deed ook net óf ik er niet meer woonde. Ik was daar alleen om die cameraploeg te laten zien waar ik was grootgebracht. En dat ging ver. Ik legde bijvoorbeeld een shirt op mijn bed en vertelde aan de cameraman dat ik daarin in mijn jeugd een heel belangrijk doelpunt had gescoord.'

TK: Naar voren!
Op een dag nam hij de benen naar Amsterdam. Naar de poptempel Paradiso, waar de Britse punkband The Jam optrad. 'Een openbaring! Ik had in één klap een andere droom. Ik was op die kostschool niet veel gewend, dus die avond maakte een enorme indruk. Bier, meisjes, lawaai, gedoe, spannend, anders! Punk begreep ik. The Jam had iets voetballerigs. Aanpakken! Naar voren! Voetballen op gitaren.'
Wijs geworden door zijn in de kiem gesmoorde voetbalcarrière, dacht hij dat het met die muziek ook wel niet zou lukken. Hij moest tenslotte weer terug naar kostschool - hij kon nergens anders heen.
Na zijn eindexamen atheneum verhuisde hij naar Amsterdam, om geschiedenis te studeren. Althans dat was het plan. 'Ik moest allerlei formulieren invullen en ik begreep er helemaal niets van. Ik had nog geen adres, geen verzekering, dus toen dacht ik: misschien is niet studeren ook wel een goed idee.'
Twee jaar werkte hij als remblokmonteur bij de spoorwegen. Tot hij op een vrijdagochtend onder een trein moest kruipen die hij maandag ook al had gerepareerd. 'Toen dacht ik: ik moet hier weg. Het was opeens zo zinloos, ik bouwde niets op. De eeuwigheid moeten we in! Groots en meeslepend leven!'
'Als zanger was ik een ramp. Maar ik wilde mezelf laten zien, in het middelpunt van de belangstelling staan. Nog steeds. En met zingen kon ik dat podium op. Het grappige is: als je iets heel lang doet, wordt het automatisch beter. Bij het horen van de nieuwe cd dacht ik voor het eerst: goh, dat heeft die jongen mooi gezongen.'

TK: Een hit!
Omdat de Kecks problemen hadden met hun vorige platenmaatschappij, besloot de groep >tk zelf te financieren en in De Leeuws eigen studio - waar nog nooit een cd was opgenomen - op te nemen. Met een producer die nog nooit zo'n grote klus had gedaan. 'Alles bij elkaar was het een riskante cd en dan is het extra leuk dat het lukt. Maar achteraf was het een vrij onverantwoord project. Zo'n jonge producer, zo veel eigen geld, ik schrok er 's nachts wel eens wakker van. Maar als je er zelf van overtuigd bent dat het moet, haalt het wel de diepste ambitie in je boven.'
De single 'Niemand thuis' is grijsgedraaid op de radio en De Leeuw is kinderlijk blij met de goede ontvangst van de cd - hij had er van te voren slapeloze nachten van. 'Als de mensen er schouderophalend aan voorbij waren gegaan, was ik gaan huilen.'
Succes is belangrijk voor hem. Niet omdat hij dan mag voordringen bij de bakker, maar omdat succes erkenning betekent van wat hij al twintig jaar met ziel en zaligheid doet. 'Als we zakkenvullers zouden zijn, pakken we het wel heel stom aan. Een jaar of negen geleden waren we zo'n beetje de best bezochte live-band van Nederland, maar zonder hit. Daar hoopten we natuurlijk wel op.'

TK: Zelfrespect!
'Ons ongeluk was dat onze eerste hit samenviel met de opkomst van de commerciële televisie. In die periode was het vrijwel onmogelijk live op te treden op televisie. Je kon alleen maar playbacken in ranzige tv-programma's. Ik wilde graag héél beroemd worden, maar niet zo'n soort bekende Nederlander die overal in panels en bij kookprogramma's opduikt. Maar alles ging wel die kant op en toen hebben wij gezegd: dat doen we niet. We raakten gelijk ons platencontract kwijt. We stonden op straat omdat we ons zelfrespect wilden bewaren. Nu wordt er weer live gezongen op televisie en als je niet wilt optreden in een bepaald programma wordt dat geaccepteerd.'
'>tk moet wel goed verkopen, omdat we er zelf veel geld in hebben gestoken en we er anders op verliezen. Maar succes is toch vooral dat je waardering krijgt voor waar je in gelooft. We zijn nu al zo'n dertien jaar beroepsmuzikanten; daar verdienen we niet heel veel mee, maar ook niet zo weinig dat we er iets naast moeten doen. We worden dus in de gelegenheid gesteld om dat te doen wat we leuk vinden en dat is het mooiste wat er is. In het voorjaar komt er een boek van me uit. Een mooie, meeslepend vertelling over een jongen op een kostschool die profvoetballer wil worden, maar eindigt als een zanger van een band.
Zo maak ik van al m'n hobby's mijn beroep. 't Stomme is natuurlijk wel dat je zo geen hobby meer overhoudt.'

Pers